Położna środowiskowa (POZ) - kim jest i w czym pomaga przed porodem i po porodzie?

Kim jest położna środowiskowa?

Położna środowiskowa - to samodzielna specjalistka POZ, która działa niezależnie od szpitala. Jej zadaniem jest opieka nad kobietą w ciąży i połogu wraz z noworodkiem do 8. tygodnia oraz nad kobietami ze schorzeniami ginekologicznymi. Wykonuje także wizyty domowe. Położna z Hygge Clinic odwiedza Pacjentki w Katowicach i miastach ościennych.

Dla kogo jest położna środowiskowa NFZ?

Opieka położnej POZ przysługuje:

• w ciąży i połogu do 6. tygodnia po porodzie - każdej obywatelce Polski, która mieszka w naszym kraju. Nie trzeba spełniać żadnych dodatkowych warunków ani mieć skierowania. Wystarczy złożyć deklarację wyboru położnej.

• kobietom ubezpieczonym w NFZ - w przypadku opieki np. po operacji ginekologicznej czy ginekologiczno-onkologicznej. Aby położna mogła zaopiekować się Pacjentką, konieczne jest w tym wypadku skierowanie od lekarza.

Położna może objąć opieką kobietę już od 21. tygodnia ciąży. Na tym etapie jej rola jest głównie edukacyjna: omawia plan porodu, przygotowuje do karmienia piersią i rodzicielstwa, informuje o przysługujących świadczeniach. Nie zastępuje lekarza prowadzącego - działa równolegle, jako osobne źródło wsparcia i informacji.

Największą wartość jej obecność ma jednak w pierwszych tygodniach po porodzie. Przyjeżdża do domu, w którym pojawił się noworodek - ocenia stan matki i dziecka, pomaga przy karmieniu, odpowiada na pytania, które pojawiają się dopiero w realiach domowych (zwłaszcza przy pierwszym dziecku). W ramach wizyt patronażowych m.in. sprawdza przyrost masy ciała noworodka i jego odruchy, gojenie pępka czy żółtaczkę fizjologiczną. W razie niepokojących objawów informuje, że wymagana jest konsultacja lekarska.

Co robi położna środowiskowa?

Zakres obowiązków położnej środowiskowej jest określony rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Obejmuje zarówno wizyty domowe, jak i edukację zdrowotną - i różni się w zależności od etapu: ciąży, połogu czy opieki w schorzeniach ginekologicznych.

W ciąży położna koncentruje się na przygotowaniu do porodu i macierzyństwa. Omawia przebieg ciąży, objawy wymagające kontaktu z lekarzem, plan porodu i dostępne formy wsparcia. Informuje o szkołach rodzenia, prawach pacjentki i świadczeniach NFZ.

Po porodzie jej rola staje się bardziej praktyczna. Przyjeżdża do domu - zazwyczaj do drugiej doby po wypisie ze szpitala - i ocenia stan matki: gojenie rany, objawy infekcji, stan psychiczny, laktację. Równolegle sprawdza noworodka: masę ciała, pępek, żółtaczkę, odruchy. Jeśli coś wymaga konsultacji lekarskiej, kieruje dalej. Jeśli nie - odpowiada na pytania i wraca na kolejną wizytę.

Ważny element opieki to wsparcie przy karmieniu piersią. Położna pokazuje techniki karmienia, pomaga przy problemach z przystawianiem, doradza przy nawale mleka czy bolesności brodawek. To jeden z obszarów, gdzie jej obecność w domu - nie w gabinecie - ma największe znaczenie.

Po operacji ginekologicznej lub ginekologiczno-onkologicznej położna zajmie się raną pooperacyjną zgodnie z zaleceniami lekarza aż do momentu, kiedy rana się zagoi.

Dodatkowo, jeżeli położna ma podpisaną umowę z NFZ na pobieranie wymazu do cytologii , można umówić się do niej na to badanie.

Ile wizyt położnej środowiskowej przysługuje na NFZ?

W okresie ciąży można odbyć 26 wizyt z położną POZ.

• W ciąży - od 21. tygodnia - przysługują wizyty edukacyjne. Ich celem jest przygotowanie do porodu i połogu, nie monitorowanie przebiegu ciąży (to zadanie lekarza prowadzącego) - to taka indywidualna szkoła rodzenia. Takich wizyt może być maksymalnie 10 (raz w tygodniu).

• Po porodzie opieka jest intensywniejsza. W pierwszych dniach po wypisie wizyty są częstsze i mogą rozrzedzać się wraz z upływem czasu. Opieka trwa do 8. tygodnia życia dziecka i obejmuje maksymalnie 16 wizyt (2 razy w tygodniu). Powinna odbyć minimum 4-6 wizyt patronażowych.

Po operacjach opieka trwa często do zagojenia rany (konieczne jest skierowanie).

Kiedy położna środowiskowa przychodzi do domu?

Chociaż najczęściej położna przyjmuje pacjentki w gabinecie w przychodni, to w szczególnych przypadkach odwiedza pacjentki w domu. Ma m.in. obowiązek odwiedzić kobietę po porodzie z noworodkiem do 48 godzin od uzyskania informacji o narodzinach dziecka.

Położna może też odwiedzać pacjentki, które wracają do sił po różnego rodzaju operacjach ginekologicznych.

Osobom, które zastanawiają się, jak załatwić położną środowiskową, aby przyjechała do domu, podpowiadamy: po porodzie szpital powinien zgłosić przychodni rejonowej fakt o kolejnych narodzinach. Wtedy wybrana przez nas w deklaracji położna sama skontaktuje się, aby umówić wizytę domową. Ten system jednak może zawodzić, dlatego czasem warto jednak nie czekać, tylko samodzielnie zadzwonić, żeby się umówić.

W przypadku kobiet po operacjach - po otrzymaniu skierowania od lekarza, należy skontaktować się z przychodnią, aby umówić termin wizyty.

Jak wybrać położną środowiskową?

Wybór należy do pacjentki. Deklarację wyboru położnej środowiskowej składa się w przychodni POZ - tej samej, w której jest zarejestrowany lekarz rodzinny, lub w innej, która ma kontrakt z NFZ na opiekę położniczą. Obie opcje są możliwe.

Chociaż nie ma jasnej daty, kiedy wybrać położną środowiskową, to w przypadku ciąży dobrze złożyć deklarację przed 21. tygodniem ciąży - wtedy położna zdąży przeprowadzić wizyty edukacyjne przed porodem i będzie już znała pacjentkę, gdy przyjedzie po wypisie ze szpitala. Czekanie do rozwiązania jest możliwe, ale traci się część możliwych świadczeń i możliwość budowania relacji przed porodem.

Jak znaleźć położną środowiskową? Można zapytać w swojej przychodni POZ lub poprosić o polecenie lekarza prowadzącego ciążę. Warto upewnić się, że dana położna przyjmuje nowe pacjentki i ma aktywny kontrakt z NFZ.

Deklaracja to prosty dokument - wypełnia się ją w przychodni, podając dane osobowe i wybierając konkretną położną. Nie wymaga skierowania ani uzasadnienia.

Jeżeli szukasz położnej środowiskowej w Katowicach, możesz również złożyć deklarację wyboru położnej środowiskowej w Hygge Clinic. Wykorzystaj do tego Internetowe Konto Pacjenta lub ustal szczegóły dotyczące zapisu bezpośrednio w rejestracji .

O co warto zapytać położną POZ?

Pytania do położnej środowiskowej nie zawsze łatwo przychodzą do głowy, a warto skorzystać z jej wiedzy. Przed porodem można zapytać np. o to:

• jak będzie wyglądała opieka po powrocie ze szpitala i kiedy położna przyjedzie do domu po raz pierwszy

• jak przygotować się do karmienia piersią jeszcze przed porodem

• jakie objawy w połogu powinny skłonić do pilnego kontaktu z lekarzem

• jakie świadczenia NFZ przysługują dziecku w pierwszych tygodniach życia

• jak zapisać noworodka do lekarza lub pediatry w ramach POZ

Po porodzie pojawiają się pytania m.in. o:

• technikę karmienia i radzenie sobie z trudnościami laktacyjnymi

• gojenie rany po cesarskim cięciu lub nacięciu krocza

• żółtaczkę noworodkową - kiedy jest fizjologiczna, a kiedy wymaga interwencji

• stan psychiczny matki - baby blues, objawy depresji poporodowej

• to, kiedy można wrócić do aktywności fizycznej i normalnego funkcjonowania

Nie ma złych pytań na tej wizycie. Położna środowiskowa jest po to, żeby edukować i wspierać w okresie zaawansowanej ciąży i macierzyństwa.

Czy położna środowiskowa jest obowiązkowa?

Nie - wizyta położnej środowiskowej nie jest obowiązkowa. Żadna instytucja nie przypisze Ci położnej bez Twojej zgody ani nie zmusi do przyjęcia wizyt.

Warto jednak wiedzieć, że opieka ta nie uruchamia się automatycznie po porodzie. Żeby z niej skorzystać, musisz samodzielnie złożyć deklarację wyboru - najlepiej jeszcze przed porodem.

Warto też wiedzieć, że masz prawo zmienić położną środowiskową - podobnie jak lekarza POZ. Jeśli pierwsza wizyta nie buduje zaufania, możesz złożyć nową deklarację w innej placówce. Zmiana jest bezpłatna, choć obowiązuje limit - nie częściej niż 2 razy w roku. Każda kolejna zmiana w roku jest już płatna.

Poznaj nasze położne POZ na stronie Medycyna Rodzinna NFZ .

Najczęściej zadawane pytania o położną środowiskową