Ostre wirusowe zapalenie wątroby typu A, powszechnie określane jako żółtaczka pokarmowa, to choroba zakaźna wywoływana przez wirus zapalenia wątroby typu A. Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową – przez spożycie skażonej wody lub żywności, które mogą zostać zanieczyszczone wirusem np. z rąk osoby chorej lub jej wydzielin. Po czym rozpoznać wirusowe zapalenie wątroby typu A i w jaki sposób możemy się przed nim uchronić?

Czym jest wirusowe zapalenie wątroby typu A?

Za ostre wirusowe zapalenie wątroby typu A odpowiada wirus HAV (Hepatitis A virus). Patogen dostaje się do organizmu i łączy z receptorami na komórkach wątroby, prowadząc do ich namnożenia. Zainfekowana wątroba transportuje następnie wirusa przez żółć do jelit, skąd zostaje wydalony wraz z kałem.

Do zakażenia wirusem HAV najczęściej dochodzi wskutek nieprzestrzegania podstawowych zasad higieny. Patogen przenosi się głównie drogą pokarmową (tzw. fekalno-oralną). Zakażenie może nastąpić poprzez:

• spożycie skażonej wody lub żywności;

• kontakt z zakażoną osobą – przy opiece nad chorym lub wspólnym korzystaniu z toalety i łazienki;

• kontakt oralno-analny podczas aktywności seksualnej;

• kąpiele w zanieczyszczonej wodzie (np. w skażonych rzekach czy jeziorach).

Na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu A szczególnie narażone są dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, pracownicy placówek edukacyjnych i medycznych, a także osoby podróżujące do krajów o wysokim ryzyku zakażenia (głównie do państw o złych warunkach sanitarnych).

Choroba może przebiegać bezobjawowo (szczególnie u dzieci), jednak u niektórych pacjentów objawy mogą być bardziej nasilone. Pierwsze symptomy choroby pojawiają się po około 2-7 tygodniach po zakażeniu.

Najczęściej jest to:

• przewlekłe zmęczenie;

• gorączka;

• objawy grypopodobne, jak np. bóle mięśni i stawów;

• nudności i wymioty;

• ciemny mocz i jasne stolce (charakterystyczne dla uszkodzonej wątroby);

• żółknięcie skóry i białek oczu.

W niektórych przypadkach ogólne osłabienie i zmęczenie mogą trwać nawet do kilku miesięcy po ustąpieniu ostrych objawów. W leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu A nie stosuje się specjalistycznych leków przeciwwirusowych, ponieważ choroba zazwyczaj ustępuje samoistnie. Terapia polega głównie na łagodzeniu objawów i wsparciu organizmu w procesie rekonwalescencji. W niektórych przypadkach konieczna może być hospitalizacja, jednak nawet przy ciężkim przebiegu choroba nie przechodzi w stan przewlekły.

Kiedy zalecane jest szczepienie przeciwko WZW A?

Jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania zakażeniu wirusem HAV jest szczepienie ochronne, które warto rozważyć zwłaszcza w następujących sytuacjach:

• podróż do krajów endemicznych, w których występuje wysokie ryzyko zarażenia, np. rejony Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej czy Bliskiego Wschodu;

• pracownicy służby zdrowia, którzy mają kontakt z zakażonymi lub potencjalnie zanieczyszczonymi materiałami biologicznymi (np. w laboratorium);

• grupy pracownicze, jak np. wojskowi, osoby pracujące przy produkcji żywności, pracownicy oczyszczalni ścieków, pracownicy placówek edukacyjnych;

• osoby z obniżoną odpornością, zwłaszcza osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, pacjenci zakażeni HIV i osoby z immunosupresją;

• dzieci i młodzież, która nie chorowała na WZW typu A.

Szczepienie przeciw WZW A - co warto wiedzieć?

Szczepionki przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu A zawierają inaktywowany patogen, co oznacza, że nie mogą wywołać choroby. Szczepionka stymuluje układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał przeciwko wirusowi HAV, co zapewnia długotrwałą ochronę przed zakażeniem. Standardowy schemat szczepienia obejmuje dwie dawki:

• pierwsza zapewnia ochronę w ciągu kilku tygodni;

• druga podawana jest po 6-12 miesiącach i zapewnia długotrwałą odporność, nawet do 20 lat.

Zaleca się, aby szczepienie przeciwko WZW A zostało przeprowadzone co najmniej 2 tygodnie przed planowanym wyjazdem do regionów, gdzie występuje wysokie ryzyko zakażenia. Nie ma konieczności stosowania dawki przypominającej.

Szczepionka przeciwko WZW A jest bezpieczna i dobrze tolerowana przez pacjentów, jednak w niektórych przypadkach może wywołać skutki uboczne, jak np. ból w miejscu iniekcji, gorączka lub ból głowy, które zwykle ustępują w ciągu kilku dni.

Jakie są rodzaje szczepionek przeciwko WZW A ?

W Polsce dostępne są trzy szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A:

• Havrix 720 Junior – szczepionka przeznaczona dla dzieci w wieku od 1. do 15. roku życia. Zawiera niższe stężenie antygenu niż Havrix Adult 1440, ale zapewnia taką samą skuteczność ochrony. Podobnie jak w przypadku innych szczepionek wymaga dwóch dawek, przy czym pierwsza zapewnia ochronę po kilku tygodniach, a druga zapewnia długotrwałą odporność;

• Avaxim 160 U – zawierają inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A. Jest przeznaczona dla dorosłych oraz dzieci powyżej 16. roku życia. Podawana jest w dwóch dawkach – pierwsza zapewnia ochronę po kilku tygodniach, a druga po 6-12 miesiącach zapewnia długotrwałą odporność;

• Havrix Adult 1440 – szczepionka inaktywowanego wirusa HAV, przeznaczona dla osób dorosłych powyżej 19. roku życia (u młodzieży powyżej 16. roku życia stosuje się 1 dawkę jako szczepienie pierwotne). Oferuje pełną ochronę po dwóch dawkach, przy czym pierwsza dawka działa ochronnie po kilku tygodniach, a druga zapewnia długotrwałą odporność.

Więcej informacji na temat dostępnych szczepionek przeciwko WZW A w naszej przychodni można uzyskać podczas bezpośredniego kontaktu telefonicznego: 32 630 66 00 lub mailowego: [email protected] .