Szczepienia do Nepalu w Katowicach

Czy do Nepalu potrzebna jest profilaktyka przeciwmalaryczna?

Ryzyko malarii dotyczy wyłącznie nizinnych obszarów poniżej 2000 m n.p.m., głównie pasa Terai. Nie ma transmisji malarii w Kathmandu ani na typowych trasach trekkingowych w Himalajach. Większość klasycznych wycieczek po Nepalu (Kathmandu, Pokhara, Bhaktapur, Annapurna, Everest) przebiega więc poza obszarem ryzyka.

W Nepalu dominującym gatunkiem jest Plasmodium vivax (ok. 85%), rzadziej P. falciparum (ok. 15%). Potwierdzona jest oporność zarodźca na chlorochinę, dlatego ten lek nie jest stosowany.

Lekarz na konsultacji medycyny podróży dobierze odpowiednią profilaktykę w zależności od charakteru podróży. 

Ochrona przed komarami jest obowiązkowa nawet bez chemioprofilaktyki

Komary aktywne wieczorem i nocą przenoszą malarię, a komary z rodzaju Aedes, aktywne w dzień, przenoszą dengę, obecną szczególnie w Dolinie Kathmandu i w Terai, z rosnącą liczbą zachorowań w ostatnich latach. Niezależnie od tego, czy lekarz zaleci Ci chemioprofilaktykę, podstawą jest:

• repelent z DEET (30–50%) lub ikarydyną, stosowany przez całą dobę przy pobycie w nizinach,
• długie rękawy i spodnie, zwłaszcza o zmierzchu i nocą,
• moskitiery i klimatyzowane lub dobrze osłonięte pomieszczenia do spania.

Co zabrać do apteczki podróżnej do Nepalu?

Apteczka do Nepalu różni się od typowej apteczki tropikalnej, bo musi być przygotowana na dwa odmienne scenariusze: dolegliwości przewodu pokarmowego (bardzo częste, a CDC opisuje Nepal jako kraj o jednej z najwyższych częstości biegunki podróżnych) oraz objawy choroby wysokościowej. Na trasach trekkingowych do najbliższego szpitala bywa kilka dni drogi, a w razie poważniejszego stanu transport oznacza ewakuację śmigłowcową.

Leki na receptę (po konsultacji w Poradni Medycyny Podróży):

• leki przyjmowane przewlekle oraz antykoncepcja na cały pobyt plus zapas, w oryginalnych opakowaniach,

• antybiotyk na ciężką biegunkę podróżnych, w Nepalu narasta problem oporności bakterii, dlatego dobór leku powinien być konsultowany ze specjalistą,

• lek do profilaktyki lub leczenia choroby wysokościowej, jeśli lekarz uzna za zasadne,

• przy odpowiednich wskazaniach leki przeciwwymiotne.

Leki bez recepty:

• preparaty na biegunkę i odwodnienie (elektrolity w saszetkach, lek przeciwbiegunkowy),

• lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, w warunkach wysokogórskich preferowany paracetamol; przy podejrzeniu dengi unikać ibuprofenu i aspiryny,

• lek przeciwhistaminowy (przeciwalergiczny),

• adrenalina w ampułko-strzykawce dla osób z alergią na jad owadów.

Środki ochronne i opatrunkowe:

• repelent z DEET lub ikarydyną (do pobytów w nizinach i Dolinie Kathmandu),

• krem z filtrem SPF 50+, w wysokich górach promieniowanie UV jest znacznie silniejsze, oparzenia skóry i rogówki to częsty problem, 

• okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV (najlepiej z bocznymi osłonami w wysokich górach),

• balsam ochronny do ust z filtrem,

• plastry (w tym specjalne na pęcherze), gaza, bandaże, środek dezynfekujący do ran,

• żel antybakteryjny do rąk,

• tabletki do uzdatniania wody – krytyczne poza dużymi miastami, gdzie woda butelkowana bywa niedostępna.

Dokumenty i zabezpieczenie:

• polisa ubezpieczeniowa obejmująca trekking i ewakuację śmigłowcową; w Nepalu transport helikopterem z rejonu trekkingu kosztuje zwykle kilkanaście tysięcy złotych za godzinę lotu; standardowe ubezpieczenia turystyczne często go nie obejmują,

• kopia recept w języku angielskim,

• dane CIWEC Clinic w Kathmandu lub Pokharze, placówek specjalizujących się w opiece nad zagranicznymi podróżnymi (mają m.in. pełną postekspozycyjną profilaktykę wścieklizny z immunoglobuliną).

Choroba wysokościowa to pierwsza zasada profilaktyki w Nepalu

Choroba wysokościowa pojawia się od ok. 2500 m n.p.m. i może wystąpić u każdego, niezależnie od kondycji i wieku. Występuje w trzech postaciach:

• ostra choroba górska (AMS – objawy podobne do grypy: ból głowy, mdłości, brak apetytu, bezsenność),

• wysokogórski obrzęk mózgu (HACE) 

• wysokogórski obrzęk płuc (HAPE)

Dwa ostatnie stany wymagają natychmiastowego zejścia i pomocy medycznej. Kluczowe zasady prewencji:

• Aklimatyzuj się stopniowo. Spędź kilka dni na wysokości poniżej 3000 m n.p.m. przed dalszym wznoszeniem. Unikaj przeskoków z wysokości poniżej 1200 m na ponad 3500 m w jednym dniu.

• Nie ignoruj objawów. Ból głowy, problemy ze snem i utrata apetytu na wysokości to sygnał, by przerwać wznoszenie i nie iść wyżej, dopóki dolegliwości nie ustąpią.

• Schodź przy nasileniu objawów. Każde pogorszenie (silny ból głowy nieustępujący po lekach, duszność spoczynkowa, zaburzenia równowagi, dezorientacja) wymaga natychmiastowego zejścia.

• Profilaktyka farmakologiczna. U osób, które mają w planach szybkie wznoszenie (np. typowe trasy w rejonie Everestu, gdzie z Lukli na wysokości 2860 m następnego dnia osiąga się Namche Bazaar na 3440 m), lekarz może zalecić profilaktykę farmakologiczną. Decyzja jest indywidualna.

Higiena wody i żywności to druga kluczowa zasada

Dur brzuszny, WZW typu A i E, biegunka podróżnych, sezonowe ogniska cholery. Wszystkie te zagrożenia w Nepalu mają wspólne źródło: skażoną wodę i żywność. Stosuj poniższe zasady: 

• pij wyłącznie wodę butelkowaną, także do mycia zębów, 

• unikaj lodu z niepewnego źródła,

• jedz potrawy świeżo przygotowane na ciepło; unikaj surówek, mogą być myte w nieznanej wodzie i niepasteryzowanego nabiału,

• na trasach trekkingowych preferuj posiłki gotowane zamiast warzywnych sałatek.

Zachowaj ostrożność wobec zwierząt

Aby uniknąć ryzyka wścieklizny, unikaj kontaktu z bezpańskimi psami, a w okolicach świątyń, także z małpami, które bywają agresywne, zwłaszcza gdy wyczują jedzenie w plecaku. W razie ugryzienia, zadrapania lub kontaktu z błonami śluzowymi zwierzęcia: natychmiast obficie przemyj ranę wodą z mydłem przez 15 minut i jak najszybciej zgłoś się do specjalistycznej placówki. Postępowanie po ekspozycji jest skuteczne, ale wymaga rozpoczęcia bez zwłoki.

Pozostałe zasady profilaktyki w Nepalu

• Bezpieczeństwo drogowe. Drogi górskie są wąskie, kręte, a wypadki autobusów to jeden z głównych powodów poważnych urazów u turystów. Unikaj podróży nocnych. Na trasach trekkingowych rosnącym zagrożeniem są też motocykliści.

• Ochrona przed słońcem. W wysokich górach śnieg odbija promieniowanie UV, a „śnieżna ślepota" (uszkodzenie rogówki) to częsta dolegliwość. Zawsze noś okulary z filtrem UV i krem z filtrem na każdą odsłoniętą skórę.

• Higiena osobista i bezpieczne kontakty seksualne. Standardowo: unikaj tatuaży i przekłuć niesterylnymi igłami oraz korzystaj z prezerwatyw.

Co warto wiedzieć o Nepalu przed podróżą?

• Choroba wysokościowa jest najczęstszą przyczyną poważnych problemów zdrowotnych u turystów w Nepalu. Co rok kilkudziesięciu trekkerów wymaga ewakuacji śmigłowcowej z trasy Everest Base Camp lub Annapurna Circuit, a zdarzają się też zgony spowodowane HACE i HAPE.
• Lukla to jedno z najniebezpieczniejszych lotnisk świata. Większość trekkerów w rejonie Everestu zaczyna podróż lotem z Kathmandu do Lukli (2860 m n.p.m.) na krótki, nachylony pas startowy między górami. Z Lukli do Namche Bazaar (3440 m) idzie się następnego dnia, to klasyczna sytuacja, w której rozważa się farmakologiczną profilaktykę choroby górskiej..
• Trzęsienie ziemi 2015 r. odsłoniło słabość infrastruktury medycznej poza Kathmandu i Pokharą. W wielu regionach kraju jakość opieki zdrowotnej jest niska, a sprzęt diagnostyczny ograniczony. Stąd zalecenie polisy obejmującej ewakuację śmigłowcową, bez niej koszt transportu z rejonu trekkingu spada na podróżnego.
• CIWEC Clinic Kathmandu, założona w 1982 r. prywatna placówka specjalizująca się w opiece nad zagranicznymi podróżnymi, wykorzystywana przez ambasady i międzynarodowe organizacje. Dysponuje pełną postekspozycyjną profilaktyką wścieklizny wraz z immunoglobuliną, co w wielu miejscach Nepalu jest trudne do uzyskania.